Działalność/

KRAŚNIK

Osadnictwo żydowskie datuje się na początek XV wieku od przejścia miasta na własność Zamoyskich. Już wtedy istniała gmina, synagoga i cmentarz. Szczególny rozwój osadnictwa nastąpił w XVI wieku. Później został zahamowany, lecz Żydzi stanowili zawsze co najmniej 20% mieszkańców. W XX wieku, zwłaszcza po wybudowaniu linii kolejowej w 1914 roku nastąpił nowy rozwój miasta. Społeczność żydowska w dwudziestoleciu międzywojennym stanowiła do 40% mieszkańców. Niemcy zorganizowali getto już w 1940 roku. Istniało ono do połowy 1942 roku, kiedy wszystkich Żydów wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. W Kraśniku działała też filia obozu na Majdanku obóz pracy w Budzyniu, gdzie stale przebywało około 3 tyś. Żydów w charakterze pracowników fabryki samolotów Heinkla. Ginęły tam setki Żydów w latach 1943-1944.

Synagogi

Zbudowana w XVII wieku, przebudowana w XVIII, podczas wojny zdewastowana. Po wojnie odbudowana, służyła później jako magazyn. Zbudowana w latach 1637-1654, przebudowana w latach 1823-1857. Wyremontowana po wojnie, wykorzystywana była później na magazyn.

Cmentarze

Ul. Podwalna rok założenia nie znany, powierzchnia 0,16 ha, całkowicie zniszczony, zabudowany. Ul. Strażacka rok założenia nie znany, powierzchnia 0,64 ha, całkowicie zniszczony. Obecnie tereny zieleni miejskiej. Ul. Góry rok założenia nie znany, powierzchnia 1,82 ha, ogrodzony murem kamiennym, zdewastowany. Zachowały się 3 nagrobki.

Fundacja

Fundacja Rodziny Nissenbaumów zainteresowana została sprawami judaików w Kraśniku przez Regionalne Stowarzyszenie Miłośników Kraśnika w kwietniu 1989 roku. Zwrócono się o pomoc w zorganizowaniu ekspozycji muzealnych w dwóch odnawianych z inicjatywy Stowarzyszenia synagogach oraz o upamiętnienie męczeństwa uczniów żydowskich ze Szkoły nr 2 w Kraśniku, która wybudowana została w 1935 roku wspólnie dla dzieci żydowskich i polskich. W 1939 roku uczęszczało do niej 314 dzieci żydowskich, co stanowiło około 40% wszystkich uczniów. Fundacja wmurowała w mury szkoły tablicę poświęconą pomordowanym uczniom i absolwentom narodowości żydowskiej. Uroczystość odsłonięcia, połączona z sześĆdziesięcioleciem szkoły odbyła się w kwietniu 1990 roku i uczestniczył w niej osobiście prezes Zygmunt Nissenbaum z małżonką. Zainteresowanie Fundacji Kraśnikiem podyktowane jest także i tym. że w 1943 roku Zygmunt Nissenbaum prezes i założyciel Fundacji był przez jakiś czas więźniem filii obozu Majdanka w Budzyniu pod Kraśnikiem.