Działalność/

WODZISŁAW

Osadnictwo żydowskie rozpoczęło się w XVI wieku i rozwinęło zwłaszcza w pierwszej połowie XVII wieku, po wygnaniu z miasta kalwinów. Żydzi zajęli wówczas, w 1621 roku na swoją świątynię wielki zbór kalwiński, największy w Polsce, zbudowany w drugiej połowie XVI wieku, który przezpierwotnych właścicieli użytkowany był zaledwie kilkadziesiąt lat. W połowie XVIII wieku mieszkało w Wodzisławiu już 1000 Żydów, a przez następne stulecie liczba ta zwiększyła się do 1563, co stanowiło ponad 70% mieszkańców. Dominację tę utrzymali Żydzi także w następnych dziesięcioleciach. aż do 1939 roku, kiedy mieszkało ich tutaj ponad 2,5 tyś. Niemcy założyli getto w 1940 roku, gromadząc w nim w sumie 4 tyś. Żydów, także z okolicy. We wrześniu 1942 roku wywieźli do obozu zagłady w Treblince 3 tyś. Żydów, a 300 do obozu pracy w Sandomierzu. Na miejscowym cmentarzu rozstrzelali wówczas 50 Żydów. We wrześniu 1943 roku podczas masowej egzekucji na cmentarzu żydowskim zamordowali jeszcze 318 Żydów.

Synagoga

Zbudowana w drugiej połowie XVI wieku jako zbór kalwiński, od 1621 roku do 1939 użytkowana jako synagoga, po wojnie magazyn. Obecnie ruina, odbudowywana jest z funduszy Ministerstwa Kultury i Sztuki.

Cmentarz

Założony w 1692 roku, zniszczony w latach siedemdziesiątych podczas budowy objazdu Wodzisławia na trasie Warszawa-Kraków. Znaczną część cmentarza pokrywa szosa.

Fundacja

Fundacja Rodziny Nissenbaumów zainteresowana została Wodzisławiem przez prof. Aleksandra Krawczuka, ministra kultury, w 1988 roku. Chodziło o współpracę przy realizacji planów zorganizowania z synagodze muzeum religii. Po zbadaniu stanu miejscowego cmentarza Fundacja wystąpiła we wrześniu 1988 roku o zezwolenie na ogrodzenie jego resztek. Początkowo miejscowe władze odmówiły. Grodzenie cmentarza rozpoczęto w grudniu 1988 roku i kontynuowano w następnym. Jednocześnie projektowano pomnik pamięci pomordowanych.